Arkadaşlar, çocukluğumuzda çoğumuz bisiklete bindi. Hatırlar mısınız? Bisikletin ön lastiğine bir dinanometre konulup bisikletin hızına göre artan azalan ışık vermesini sağlardı. 90’lı yılların ortalarına doğru teknoloji birazdaha ilerleleyip bunu hız için uyarladılar. Artık insanlar bu led ekranı olan cihazdan alıp bisikleti ile ne kadar hızlı gittiğini görebiliyordu. Çoğu kişi ya ne gerek var bisikletimle ne hız yapmışım diye düşünebilirler ama çoğu kişi içinde bir tepeden aşağa inerken ulaşcağı hızı hatıra olarak kaydetmek önemli idi.

Hız ölçerleri bir şekilde geçmişte windsurf boardları için uygulamaya çalıştılar. Finin olduğu bölgeye bir aparat takmaya çalıştılar. Ama başarılı bir şekilde çalıştıramadılar. Ama son yıllar içersinde GPS teknolojisinin gelişmesi , cihazın iyice küçük boylara gelmesi ve elle tutulur haliyle birlikte windsurfte yaparken hızımızı ölçmek ve yerimizi belirlemek mümkün oldu.

2005 yılında Alaçatı’da çalıştığım dönemde Ufuk Sönmez arkadaşımız ile birlikte kulüpte bulunan JP marka GPS sayesinde devamlı kendi aramızda hızımızı ölçmek için yarışırdık. Ufuk her zaman benden daha iyi bir derece yapardı. Açıkçası ben en son denediğimde 54 km/h hızı ulaşmış Ufuk bunu yanılmıyorsam o yaz 59 km/h kadar taşımıştı. Aynı yaz çok sert bir rüzgarda Ertuğrul İçingir  64 km/h saate ulaşmıştı.  Ufuk ile son olarak görüştüğümde ise hızını geliştirdiğini ve 62,5 km/h saate kadar taşıdığını söyledi.  

Hatta o yazın sonunda Ufukla beraber yaklaşık 10 kişinin katıldığı bir yarışma yapmış ve bu yarışmanın galibi olan arkadaşa bir JP Gps hediye etmiştik.

Bizim dışımızda Alaçatı’da diğer sörfçülerde hız denemelerine devam ediyorlar. Bu sayede hem hızınızı artırmaya başarırken hemde ekipmanınızda ne tip ayarlamalar yapmanız gerektiğini keşfediyorsunuz.

Tabiki GPS Windsurfing’e dünyada ilgi daha büyük. www.gps-speedsurfing.com adresi altında yaklaşık 1723 windsurfçü hızlarının belirlenen kurallar içersinde Gps ile ölçüp websitesine upload ediyorlar. Böylece hızları resmi olarak burada yayınlanmış ve kayıt altında yutulmuş oluyor. Bu portaldeki windsurfçüler dünyanın en hızlısı olmak için adeta yarışıyorlar. Hatta derece listesini incelediğim zaman 2 Türk arkadaşımızın buraya hızlarını kayıt ettirdiklerini gördüm. Alaçatı’dan Mehmet Süer Sayır (31,73 knots) ve Fenerbahçe’den Tanju Hatipoğlu(29,32 knots). (1 knot = 1 Deniz mili = 1,8532 km.)

Bu websitesi sayesinde böylece dünyanın çeşitli yerlerinde su üzerinde elde edilmiş tüm hızlar kayıt altına alınmış oluyor.

Websitesinin 2008 yılı içerisinde ISWC ve PKRA ile yapmış olduğu işbirliği sayesinde katılımcı sayısında artış gözlenmekte.  Günlük olarak çok sayıda kite ve windsurf çüler hızlarını websitesine koyuyorlar. Tabi ki bunların hepsi websitesinde belirlenmiş olan kurallar doğrultusunda yapılıyor. Böylece yanlış hızların websitesine konması engellenmiş oluyor.

Hızlarını koyan windsurdçüler diğer windsurfçüler ile temas içersine geçip dünyada en iyi hız mekanlarını keşfetmiş oluyorlar. Avustralya-Sandy Point, Hollanda-The Brace, Namibya-Walvis Bay, İngiltere – Southend, Fransa – Les Saintes Marie de la Mer, vb. merkezler şu an dünyanın en düz suyuna sahip ve  hız denemeleri için kullanılan en popüler yerler. Belli ki değişik ülkelerden gelecek farklı katılımcılar ile yeni yerler keşfetmek kaçınılmaz olacak.   Gördüğünüz gibi bu websitesi sayesinde sadece hızlar kayıt altına alınmış olmuyor, dünyada yeni hız merkezleri keşfediliyor, ve hızlanmak için windsurfçüler kendi aralarında bilgilerini paylaşmış oluyorlar. Çeşitli tarihlerde yapılan etkinlik ilanları ile bu windsurfçüler bbir merkezde toplanıp yarışma imkanınıda yakalamış oluyorlar. Ama en önemlisi tek başınıza hız denemesi yaparken esasında dünyada binden  fazla kişi ile yarış içersinde olmanız.

Eğer bu yazının ardından sizde GPS alıp hızlarınızı kayıt altına almak istiyorsanız bunun için size önerebileceklerimiz şunlardır.

Yeni başlayanlar için www.gps-speedsurfing.com websitesinde  tavsiye edilen cihaz Navi GT-31, (Eski versiyonu GT-11 hala satılan ve çok kullanışlı bir model). Bu modelin kullanımı oldukça kolay ve download etme özelliği oldukça basittir.  Suya çıkmadan önce yaptığınız ayar ile belirli zaman aralarıklarında hızınızı kaydetmenzi mümkün.  Site tarafından tavsiye edilen diğer cihazlar:

• Tavsiye edilen cihazlar:Navi GT31/ Navi GT11 / Amaryllo Triptracker
• Kullanımına izin verilenler: Garmin- Edge, Geko, Foretrex, Forerunner ve Etrex

Son olarak bu kadar GPS üzerine konuştuktan sonra GPS’in ne olduğu ve nasıl çalıştığı hakkında size bilgi vermek istiyorum. Aşağıda verilen bilgiler kaynak kullanılarak yazılmıştır. Hepinize şimdiden hızlı windsurf günleri. Sevgiler…

Kaynaklar
B. Hofmann-Wellenhof, H. Lichtenegger, and J. Collins ”Theory and Practice of GPS” , 4. Baskı
SpringerWienNewYork, 1992
Hurn Jeff ”Differential GPS Explained” Tribmle Navigation, 1993

GPS nedir?
Global Positioning System. (Global Yer Belirleme Sistemi) Düzenli olarak kodlanmış bilgi yollayan bir uydu ağıdır ve uydularla aramızdaki mesafeyi ölçerek dünya üzerindeki kesin yerimizi tespit etmeyi mümkün kılar.
Bu sistem, ABD savunma bölümüne ait, yörüngede sürekli olarak dönen 24 uydudan oluşur. Bu uydular çok düşük güçlü radyo sinyalleri yayarlar. Yeryüzündeki GPS alıcısı, bu sinyalleri alır. Böylece konum belirlenmesi mümkün olur.

Bu olağanüstü sistemi kurmak Amerika’ya ucuza mal olmamıştır. Sistemin kurulum değeri yaklaşık olarak 12 milyar ABD Dolarıdır. Devam eden bakım masrafları sistemin değerini arttırmaktadır.
Bu sistemin ilk kuruluş hedefi tamamen askeri amaçlar içindi. GPS alıcıları yön bulmakta, askeri çıkartmalarda ve roket atışlarında kullanılmak üzere tasarlanmıştır. Ancak, 1980’lerde GPS sistemi sivil kullanıma da açılmıştır. Artık bir çok alanda hayati önem taşıyan bir araç  olarak kullanıma girmiştir.

GPS’ in karada, havada ve denizde bir çok kullanım alanı vardır. Basit bir anlatımla, GPS size bulunduğunuz yerleri işaretleme ve belirlediğiniz noktaya geri dönme imkanı sağlar. GPS,  kapalı alanlar ve su altı gibi sinyallerin alınmasının güçleştiği yerler dışında dünya üzerinde her yerde çalışır.
  
GPS nasıl çalışır?
GPS alıcısı yerini belirlemek için, öncelikle uyduların kesin yerini bilmelidir ve onlara ne kadar uzaklıkta olduğunu bulmalıdır. Şimdi GPS’ in uyduların yerini nasıl öğrendiğini inceleyecek olursak; Alıcı uydudan iki çeşit bilgi alır. Bunlardan birisi, uyduların konumlarını bildiren “almanac data – almanak bilgisi “ dır. Almanak bilgisi sürekli olarak yollanır ve GPS’ in hafızasında saklanır. Bu sayede GPS
her uydunun yörüngesini bilir ve olması gereken konumu hesaplar. Uydular konum değiştirdikçe almanak bilgisi yenilenir.

Uydu yörüngelerinde ufak sapmalar meydana gelebilir. Bu sapmaların hesaplanması için kontrol bölümü uyduların yörünge bilgilerini sürekli olarak izler. Elde edilen bu hata verileri Ana kontrol merkezine ulaştırılır ve düzeltilerek buradan uydulara geri gönderilir. Bu düzeltilmiş kesin konum bilgilerine Ephemeris Data – Geçici Bilgi adı verilir. Bu bilgiler güncelliğini 4 ila 6 saat arasında korur. Ephemeris bilgisi daha sonra kodlanarak GPS alıcısına gönderilir. Almanak ve Ephemeris bilgilerini alan GPS alıcısı, uyduların kesin konumlarını sürekli olarak  belirler.

GPS alıcısının uyduların kesin konumlarını bilmesinin yanı sıra uydulara olan uzaklığını da bilmesi gerekir. Bu sayede, dünya üzerindeki yerini hesaplayabilir. Bunun için basit bir formül kullanılır. Uyduya olana uzaklık; gönderilen sinyalin geliş süresiyle, hızının çarpımına eşittir. (Geliş Süresi x Hız = Mesafe)

Uzaklığı belirlemek için kullanılan bu formülde, hızı zaten bilmekteyiz. Radyo dalgasının hızı, atmosferdeki ufak etkiler sayılmazsa, Işık Hızına eşittir. (c = 300.000 km/sn)  Bundan sonra, formülün zaman kısmının hesaplanması gerekir. Çözüm uydulardan gelen kodlanmış sinyallerin içinde saklıdır. Gönderilen koda “Pseudo-Random Kod” adı verilir.  Böyle adlandırılmasının sebebi, çok düzensiz bir sinyal olmasıdır. GPS alıcısı da aynı kodu üreterek, uydudan gelen kodla eşleştirmeye çalışır. Bu iki kodu karşılaştırarak aradaki gecikmeyi tespit eder, bu gecikme miktarı ile ışık hızının çarpımı mesafeyi verir.

Yaklaşık olarak bir uydudan sinyalin dünyaya ulaşma süresi 0,06 saniyedir. Saniyenin binde birinde oluşacak bir hata, mesafe ölçümünde 300 km’ lik bir kaymaya sebep olacaktır. GPS alıcısının saati, uydudaki saatler kadar hassas değildir. Alıcıya bir Atom Saati koymak ise çok pahalı ve çok hantal olurdu. Bu yüzden, uyduya olan mesafe ölçümü, “Pseudo Range” olarak adlandırılır. Bu bilgiyi kullanarak pozisyon belirlemek için, 4 uydu kullanılarak saat hatasını minimuma indirinceye kadar ölçüm yapılır.

Şimdi uyduların yerlerini ve uydulara olan uzaklıları biliyoruz. Diyelim ki, birinci uyduya olan uzaklık 20.000 km; bizim yerimiz, merkezi uydu olan ve 20.000 km çapındaki kürenin yüzeyi üzerindeki her hangi bir nokta olabilir. İkinci bir uyduya da 21000 km uzaklıkta olalım. Bu durumda, ikinci küre birinci küre ile kesişerek ara kesitte bir çember oluşturur. Eğer buna 22.000 km uzaklıkta üçüncü bir uydu eklersek, üç kürenin ortak kesim noktası olan 2 nokta elde ederiz. İki olası pozisyon belirlenmesine rağmen bu iki nokta arasında büyük koordinat farkları mevcuttur. Bu iki noktadan hangisinin gerçek pozisyon olduğunu bulmak için, GPS alıcısına yaklaşık yükseklik verisinin girilmesi gerekir. Bu şekilde GPS geriye kalan iki-boyut içinde kesin pozisyonu belirleyebilir. Fakat üç-boyutta yer belirlenmesi için GPS dördüncü bir uydu daha kullanır. Diyelim ki dördüncü uyduda bizden 19.000 km uzaklıkta olsun, bu dördüncü küreyi, önceki kürelerle kesiştirirsek, elimizde sadece bir ortak kesim noktası kalır. Bu da üçboyutta kesin konumu belirtir.

GPS sürekli olarak, uyduların konumları ile ilgili bilgileri depolar. Depolanan bu bilgiye Almanak Bilgisi denir. GPS uzun süre çalıştırılmazsa, daha önce toplanmış olan Almanak bilgisi güncelliğini yitirir. Buna GPS’ in “soğuması” (cold) adı verilir. GPS “soğuk” iken çalıştırılırsa uydudan bilgi toplaması uzun sürebilir. Uydulardan alınan bilgiler dört ile altı saat güncelliğini korur, bu süre içinde GPS tekrar açılır ise bu durumda GPS “sıcak” (warm) olarak nitelendirilir ve çalışmaya başlaması çok daha kısa süre alır. GPS’lerin özellikleri arasında “Sıcak” ve “Soğuk” başlatma süreleri yer alır.

Çoğu modern GPS alıcıları paralel, çok kanallı çalışma sistemine sahiptir. Daha önceleri yaygın olan tek kanallı GPS alıcı modelleri çeşitli ortamlarda sürekli olarak uydu takip edemiyorlardı. Paralel alıcılar ise her biri bir uyduyu izlemek üzere, 5 ile 12 alıcı devresine sahiptirler. Bunların içinden en kuvvetli dört sinyal takip edilir. Paralel alıcılar uydulara hızla kilitlenebildikleri gibi, yüksek binalar, sık ormanlar gibi zor ortamlarda da efektif bir şekilde çalışırlar.